باشگاه خبرنگاران جوان – سریال «دو نیمه ماه» با دنبال کردن زندگی «آذر» شخصیت اصلی خود، از کودکی تا بزرگسالی، نشان میدهد چه طور تحولات اجتماعی و سیاسی می توانند مسیر زندگی یک انسان را تغییر دهند. انتخاب یک شخصیت زن بعنوان محور اصلی داستان، از مهم ترین خصوصیت های سریال است. «دو نیمه ماه» به جای تمرکز صرف بر وقایع تاریخی، نگاه خویش را معطوف به تأثیر این وقایع بر انتخاب ها، باور ها و احساسات فردی می کند. آشنایی آذر با جریان های سیاسی و کشیده شدن تدریجی او به یک ایدئولوژی خاص، در دل یک روایت عاشقانه شکل می گیرد و قصه را از شعارزدگی دور می کند. گستردگی زمانی سریال و روایت سه دهه از تاریخ معاصر، هم نقطه قوت و هم چالش آنست. درمجموع، «دو نیمه ماه» بیشتر از آنکه بخواهد تاریخ را بازگو کند، در رابطه با انتخاب سخن می گوید؛ این که تصمیم های فردی، حتی در دل پرآشوب ترین دوران ها، می توانند سرنوشت انسان را به دو نیمه کاملا متفاوت تقسیم کنند.
تأکید بر هویت ایرانی و عشق به وطن
احمد معظمی، کارگردان سریال «دو نیمه ماه» در رابطه با محتوای این قصه می گوید: این سریال اتفاقاتی را در سه مقطع زمانی در دهه های ۴۰، ۵۰ و ۶۰ بررسی می کند. در دهه ۴۰ شخصیت های اصلی این قصه آذر و وحید را در کودکی می بینیم که جلو می آیند و در دهه ۵۰ و ۶۰ پرداخت به این آدم ها شکل دیگری به خود می گیرد. در دهه ۶۰ به منافقین می پردازیم و رویداد هایی را روایت می نماییم که از جانب این آدم ها رخداده است. «دو نیمه ماه» ملودرامی است که در بستر سیاسی و داستانی سه دهه را بصورت کامل مورد توجه قرار می دهد. این سریال، درامی سرگرم کننده و جذاب برای تمام مخاطبان است. البته لایه های پیچیده ای هم دارد و متن آن به شکلی است که برای تمام سنین جذابیت های خودش را داشته باشد.
وی در توضیح ایده تولید این سریال عنوان کرد: طرح اولیه این سریال را داوود بیدل و گروه او نوشته اند و در ادامه حسین تراب نژاد آنرا به گونه ای که حرف امروز جامعه را در خود داشته باشد، بازنویسی کرده است.
معظمی با تاکید بر ماهیت و هدف «دو نیمه ماه» عنوان کرد: قصه، کار های منافقین و رشادت های نیرو های امنیتی ایران در قبال این آدم ها را به تصویر می کشد. ما کوشش کردیم در این داستان هویت ایرانی و عشق به وطن را برجسته نماییم. در واقع «دو نیمه ماه» مردم را از حقیقت سازمان منافقین و ماهیت دروغشان آگاه می سازد. شخصیت اصلی قصه ما، پای خاک و نظامش می ایستد و این شاید حرف اصلی این قصه باشد.
این کارگردان در پاسخ به این سوال که سخت ترین مشکل تولید این سریال را چه می داند، عنوان کرد: جریان تولید و تهیه این کار سخت بود، چونکه لوکیشن ها و بازیگران زیادی داشت و نیازمند فضاسازی و آماده سازی صحنه بود تا حقیقی به نظر بیاید؛ درنتیجه زحمت و هزینه بسیاری نیاز بود تا هر سکانس و صحنه، آن گونه که باید، از آب دربیاید.
معظمی توضیح داد: «دو نیمه ماه» سریالی ۳۰ قسمتی است که پیش تولید آن حدود چهار ماه و تولید آن ۹ ماه طول کشید. در این قصه سه دوره زمانی روایت شد (دهه های ۴۰، ۵۰ و ۶۰) که ساخت هرکدام سختی خودش را داشت، اما، چون زمان بیشتری از قصه در دهه ۶۰ روایت شده است، کار بیشتری را طلبید. جزئیات در این دست کار ها خیلی مهم است و در این قصه پرداخت جزئیات خیلی پرزحمت بود و درنهایت خروجی کار در هر قسمت، ترکیبی است از آن چه ما در سینما و تلویزیون می بینیم. «دو نیمه ماه» خیلی کار حساسی بود و ما کوشش کردیم کیفیت و بسته بندی آن برای مخاطب باارزش باشد.
این کارگردان اظهار داشت: تا به اینجا بازخورد های خیلی خوبی، هم از همکاران خودمان و هم از مخاطبان گرفته ایم. آنهایی که سریال را دیده اند از کیفیت کار و نوع ساختار آن تعریف می کنند؛ این که سریال «دو نیمه ماه» حرف خودش را می زند و نگاه متفاوت کارگردانی، فیلم برداری قصه و بازی بازیگران برای مخاطبان جذاب بوده است. در واقع بحث بر سر این است که زحمت کشیده شده برای این سریال به چشم آمده است. درنهایت تلاش کردم تا این سریال ازمنظر ساختاری از کلیشه ها دور و نوعی خوش سلیقگی در آن برجسته باشد. قبل از این تجربه کار های مشابهی، چون «خانه امن» و «سرجوخه» را داشتم و بر طبق این تجارب در باب فضا و معماری آن دوران و گرافیکش چیز هایی را از نظر زیبایی شناسی کشف کردم. نکته برجسته قصه سریال این است که تمام شخصیت های داستان در خدمت فیلمنامه هستند و کسی بالاتر از دیگری نیست و بنابراین این روایت به گونه ای تمیز برای مخاطب ارایه می شود. البته باید تاکید کنم که سیمافیلم از ابتدا بشدت پای این قصه ایستاد و، چون برایش مهم بود که خروجی خوب دربیاید، حمایت ویژه ای از آن کرد.
معظمی تصریح کرد: اسم سریال از ابتدا در فیلمنامه همین بود و تغییری نکرد. مخاطب این قصه همه آدم ها هستند و همه مقاطع سنی از دیدن آن لذت می برند، چونکه کار برای نسل جدید آموزنده است و برای نسل قبل خاطره ساز.
حقایقی که شاید کمتر کسی بداند
داوود بیدل، نویسنده فیلمنامه سریال «دو نیمه ماه» در رابطه با ماهیت این اثر اظهار داشت: ما بشکل گروهی کار کردیم، بدین سان که من سرپرست نویسندگان بودم و محسن پاکدامن و حسین بیدل (پسرم) نویسندگان فیلمنامه بودند و عماد احمدی همکار گروه. ایده اولیه در اتاق فکری که داشتیم، شکل گرفت. برای من روال این کار این گونه است که از شخصیت به قصه می رسم؛ یعنی شخصیت و موقعیت برایم جذاب است و در ادامه، موقعیت تبدیل به ایده و طرح می شود.
وی اضافه کرد: این داستان دارای قصه و درام و تخیل است، اما در دل کار حقیقت های تاریخی ای وجود دارد که آنها را به قصه تبدیل کردیم. بطورمثال منافقین، رفتار ها و کارهایشان را مدنظر قرار دادیم؛ اینها آدم هایی هستند که تغییر رویکرد و نشان دادن خودشان بشکل های مختلف از خصوصیت های رفتاری شان شمرده می شود. ما رفتار های ساواک و منافقین را مبنایی برای شکل روایت داستان قرار دادیم، بطورمثال مجاهدین خلق برای پول درآوردن در آن زمان سرقت بانک می کردند و این ازجمله حقایقی است که شاید کمتر کسی بداند. درنهایت ما برمبنای آن چه دیدیم و خواندیم این خصوصیت های رفتاری را ترسیم کردیم.
بیدل در پاسخ به این سوال که سند تحول سازمان صداوسیما تا چه اندازه در تولید این اثر موردتوجه بوده است عنوان کرد: برپایه سند تحول سازمان، ارایه تصویر «جوان های انقلابی» در این کار لحاظ شد و از طرفی پرداختن به موضوعات انقلاب اسلامی درنظر گرفته و برپایه تخیل ساخته و پرداخته شد. موقعیت پایه ای این داستان برای ما جذاب بود؛ این که دختر و پسری از بچگی موردتوجه قرار می گیرند و به حوادث تاریخی و اجتماعی دوران و سرنوشتی که بر رشد شخصیتی آنان اثر می گذارد و نگاه سیاسی آنان را شکل می دهد، توجه می شود.
این نویسنده اشاره کرد: دراماتورژی این قصه، مهم ترین خصوصیت آن بود. چیزی که برای من و گروه نگارش اهمیت داشت غافلگیر کردن مخاطب بود؛ این که مخاطب در جایی و به واسطه گره هایی که در کار قرار داده شده است، غافلگیر می شود.
وی اضافه کرد: قصه سریال به تاریخ می پردازد و تاریخ می تواند هر لحظه تکرار شود. این قصه روایت تفکرات مختلفی است که روبه روی جمهوری اسلامی ایستادند و این نظام توانست از بین آنان راه خودش را باز کند و ادامه دهد و جلو بیاید.
بیدل در پاسخ به این سوال که مهم ترین مشکل نوشتن این قصه چه بوده است، اظهار داشت: در راه نوشتن «دو نیمه ماه» مشکل خاصی نداشتیم، چونکه ابتدا هدف گذاری و برپایه آن قصه را طراحی می کردیم و پیش می رفتیم. درنهایت هم برپایه صحبت با کارشناسان و داده های مرکز اسناد سازمان صداوسیما کار را جلو بردیم.
بیدل هدف از نوشتن قصه «دو نیمه ماه» را این گونه توضیح داد: در تماشای هر سریال در درجه نخست مخاطب باید لذت ببرد و درگیر قصه شود، گول بخورد و داستان برایش کشش داشته باشد و در ادامه از حقیقت های زمانه – در اینجا مقصود رویداد های دهه ۶۰ است – آگاه شود.
سویه پررنگ انسانی و تاریخ نگاری «دو نیمه ماه»
ایوب آقاخانی، در رابطه با نقش خود در سریال «دو نیمه ماه» بیان کرد: نقش «بابک» را در این قصه دارم که همراه دوست و هم مسلک خود «کامران» موتور این داستان را روشن می کنند و ما را بسمت دختر و پسری می کشانند که سرنوشت آنان و رخداد های اجتماعی از دهه ۴۰ تا ۶۰ ایران به تصویر کشیده می شود. بابک شخصیت مهم، جذاب و رنگارنگی است که ایفای آن برایم تجربه ای متفاوت و دوست داشتنی بود. کسی که در حاشیه داستان اصلی حرکت می کند، اما به همان اندازه قدرت تغییر دادن داستان را دارد و با این وجود رنگ روانی شخصیت و رنگ آمیزی عواطف و تنوع موقعیت ها او را از یک آدم ایدئولوژیک صرف به انسانی بدل می سازد که در مناسبات جدید باید عملکردی به فراخور درام از خودش بروز بدهد.
وی اضافه کرد: این نقش، نقشی ویژه است که امسال در کنار سریال «گذرگاه» قبول کردم. هر دو این نقش ها با مسیر کارنامه سابق من در تلویزیون و سینما متفاوت شمرده می شود و بنابراین از آنها استقبال کردم. ضمن این که تجربه کار با احمد معظمی در «بازپرس» و «هشت پا» را داشتم. ما تصور کردیم که این همکاری با وجود این که نقش اصلی داستان یک زن و در شروع دختر بچه است، بی نتیجه نخواهد بود. درنهایت، چون فضا، رنگ آمیزی و معنا بخشیدن به لایه های مختلف کار اهمیت داشت، متقاعد شدم که این نقش را بپذیرم.
آقاخانی در توضیح خود از متفاوت بودن نقش بابک اشاره کرد: قبل از این در سلسله کار های تلویزیونی ام از «از بیگانه ای با من است» به کارگردانی احمد امینی گرفته تا «بازپرس» و «هشت پا» با احمد معظمی و «مهمان کشی» اثر احمد کاوری بر خلاف تلاشم برای داشتن شخصیتی دوست داشتنی و کاریزماتیک، نقش هایم منفی بودند، اما در این دو قصه گرچه شخصیت ها عملکرد منفی دارند، منفی نیستند؛ بر این اساس بازی در آنها جنسی از اجرا را می خواست که کمتر در حافظه مخاطب وجود دارد.
وی در پاسخ به این سوال که فارغ از سرگرمی آیا تماشای این سریال، آورده ای از جهت آگاهی تاریخی برای مخاطب بهمراه خواهد داشت، اشاره کرد: اتفاقاً این قصه آن آورده را بیشتر خواهد کرد، چونکه آن قدر سویه انسانی و تاریخ نگاری و وجه گزارش زندگی مردم در آن دوران برجسته است که سویه سیاسی اصلاً پررنگ نیست. نقش مردم عادی و کوچه و بازار در کنار آدم هایی که بسته به دوران خود درگیر کار های سیاسی هستند – یا به جبهه می روند و مواردی از این دست – خیلی برابر در این پرداخت لحاظ شده و کسی بر دیگری برتری ندارد.
وی اضافه کرد: تک سویه نگری اثر، گزارش از شرایط و فضاسازی بسیار عالی آقای معظمی یادآور آن دوره های تاریخی و همه رنج ها و سختی هاست. از آن جاکه نسل جوان امروز اساساً این دوران را ندیده اند باید اسنادی دراماتیکی از آن دوران باقی بماند که قابل رجوع تر باشد. سریال ها اتفاقاً همین اسناد دراماتیک هستند، چونکه عموم مردم به این آثار بیشتر از کتاب های تاریخی رجوع می کنند. همان طور که ما هنوز به «هزاردستان» رجوع می نماییم.
منبع: رسانه ملی
