به گزارش شاهد، کدخدایی عضو شورای نگهیان اظهار داشت: آزادی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر کرامت انسان و مسئولیت در مقابل خداوند است وسابقه دار بودن مسئله آزادی در قالب الهی است.
به گزارش شاهد به نقل از مهر، در چهل ویکمین پیش نشست تخصصی همایش بین المللی حقوق ملت و آزادی های مشروع در منظومه فکری آیت الله خامنه ای (مدظله العالی)، که با حضور شماری از اساتید ایرانی و ایتالیایی بصورت مجازی برگزار گردید، دکتر عباسعلی کدخدایی، استاد حقوق عمومی و بین الملل دانشگاه تهران و عضو حقوقدان شورای نگهبان، با محوریت مبانی اسلامی آزادی و جایگاه آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، دیدگاه هایی مبسوط را ارائه داد.
وی در شروع سخنان خود با سلام و تشکر از هم اندیشی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در رم و سایر دست اندرکاران نشست، گفت: آزادی یکی از مفاهیم کهن و بنیادین در اندیشه های انسانی و اجتماعی است که همیشه محل بحث و تفسیرهای مختلف بوده است. بگفته او، اسلام به عنوان یکی از ادیان بزرگ الهی، نگاه بلند و منظومه مند به موضوع آزادی دارد و در کنار ارائه مبانی نظری مستحکم، مرزهای جدیدی را در تحلیل های تاریخی، اجتماعی و سیاسی دراین خصوص گشوده است.
کدخدایی تاکید کرد که در اندیشه اسلامی، آزادی یکی از حقوق طبیعی و فطری انسان است که از طرف خداوند به انسان اعطا شده است. این آزادی نه فقط نباید از طرف حکومت ها، قدرت ها یا سایر انسان ها سلب شود، بلکه حتی وابستگی های درونی انسان همچون شهوات و غرایز نیز نباید آنرا محدود کند.
او اضافه کرد: آزادی در نگاه اسلام فقط یک حق اجتماعی یا سیاسی نیست، بلکه ریشه در کرامت ذاتی انسان دارد. اسلام برخلاف برخی مکاتب، آزادی را فقط در مناسبات اجتماعی محدود نمی کند بلکه آنرا در پیوند با ابعاد معنوی و کمال انسانی می فهمد و آزادی را نه فقط یک حق بلکه یک ابزار برای رشد و تعالی انسان تلقی می کند.
وی اشاره کرد که در قالب اسلام، آزادی از مسئولیت جدا نیست و انسان باید در پرتو آن در راه تکامل فردی و اجتماعی حرکت نماید. از همین رو، اگر آزادی بدون درنظر گرفتن حدود اخلاقی و مسئولیت انسانی اعمال شود، ممکنست به انحراف کشیده شود و حتی ارزش های والای انسانی را تضعیف کند.
عضو شورای نگهبان سپس با اشاره به اسناد بین المللی حقوق بشر، همچون اعلامیه جهانی حقوق بشر ۱۹۴۸، بند ۲ و ۳ ماده ۲۹، اشاره کرد که حتی در این اسناد نیز آزادی ها مقید به حدود و الزاماتی هستند که ناظر به اخلاق، نظم عمومی، سلامت همگانی و اصول بنیادین سازمان ملل است.
وی سپس به جایگاه برجسته آزادی در نظام جمهوری اسلامی ایران پرداخت و تصریح کرد که انقلاب اسلامی ایران با شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» به پیروزی رسید و نظام سیاسی برآمده از آن نیز در قانون اساسی خود، آزادی را به عنوان یکی از اهداف عالیه و ابزار تحقق عدالت و رشد معنوی جامعه تبیین کرده است.
کدخدایی با اشاره به اصول مختلف قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، خصوصاً اصل دوم، سوم، نهم و بند «ج» اصل دوم، گفت: قانون اساسی ایران، انسان را برخوردار از کرامت ذاتی می داند و بر آزادی در بیان، اندیشه و انتخاب تاکید می کند؛ البته با رعایت موازین شرعی، اخلاقی، امنیت عمومی، استقلال ملی و حقوق دیگران.
او در ادامه اظهار داشت: در مقدمه قانون اساسی، آزادی در کنار کرامت و رشد و تکامل انسان مورد تاکید قرار گرفته و اصولا نهم قانون اساسی نیز به روشنی آمده است که هیچ فرد، گروه یا نهادی حق ندارد به نام آزادی به استقلال کشور لطمه بزند، و همین طور هیچ مقامی نمی تواند به بهانه حفظ استقلال، آزادی های مشروع را با وضع قوانین و مقررات محدود کند.
او این اصل را جلوه ای از دید متعالی جمهوری اسلامی ایران به آزادی دانست که از یک سو برخاسته از موازین اسلامی و از طرف دیگر ناظر به رشد جامعه اسلامی و انسانی است.
کدخدایی در آخر و جمع بندی این جلسه علمی نیز با ابراز خرسندی از سطح مباحث مطرح شده، بر ادامه اینگونه جلسات علمی تاکید کرد و تصریح کرد که تبیین مفاهیم بنیادینی چون آزادی نیازمند گفت وگوهای علمی با محورهای دقیق تر و مشارکت گسترده تر اندیشمندان داخلی و خارجی است.
وی ضمن تشکر از هم اندیشی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در رم، مترجمان، دانشگاه سن دومنیکو و مسئولان برگزارکننده نشست، تاکید کرد که پیام دانشگاه سن دومنیکو بر اساس آمادگی برای همکاریهای آتی، نشانه ای امیدوارکننده برای ادامه این تعاملات علمی است.
کدخدایی با اشاره به تجربه های مشابه در سالهای قبل اشاره کرد: چند سال پیش با همراهی گروهی از ستاد حقوق بشر جمهوری اسلامی ایران در یک سمینار در شهر سیراکوزا در ایتالیا شرکت کردیم که طی آن چند روز بحث های علمی بسیار مفیدی با اساتید ایتالیایی با گرایش های مختلف حقوقی داشتیم. در آن نشست هم ما مطالب خوبی را آموختیم و هم توانستیم نکاتی درباره ی نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران ارائه نماییم که مورد استقبال قرار گرفت.
وی در ادامه اظهار امیدواری کرد که جلسات مشابه با همکاری دانشگاه های ایتالیایی و ایرانی ادامه یابد و پیشنهاد کرد که نشست های آینده با محورهای تخصصی تر و جزئی تر اجرا شود. او اظهار داشت: امروز یک بحث کلان در مورد آزادی و مبانی نظری آن داشتیم که بسیار مفید و پربار بود. اما اگر محورهای جزئی تری تعریف نماییم، باتوجه به فرصت محدود، می توانیم به نتایج دقیق تری برسیم.
عضو شورای نگهبان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به دیدگاه های منتقدانه برخی اساتید ایتالیایی نسبت به وضعیت آزادی در نظام غربی اضافه کرد: «این نکته مهمی است که حتی اساتید غربی نیز نسبت به وضعیت آزادی در نظام های لیبرال انتقاد دارند. آزادی، همانطور که در آغاز سخنانم هم عرض کردم، مسئله ای ریشه دار است که از شروع خلقت بشر مطرح بوده است. زمانی که خداوند انسان را خلق کرد و فرشتگان از احتمال خونریزی او سخن گفتند، خداوند در پاسخ فرمود: من چیزی می دانم که شما نمی دانید.
وی این اشاره قرآنی را گواهی بر سابقه دار بودن مسئله آزادی در قالب الهی دانست و اضافه کرد: ما باید بتوانیم با بهره گیری از مبانی دینی در اسلام و سایر ادیان، همچون مسیحیت، که عزیزان ایتالیایی نیز به آن اشاره داشتند، این مفهوم را بهتر تبیین کنیم؛ هم در عرصه نظری و هم در سطح اجرائی.
کدخدایی از اشارات دقیق دکتر روبرتو کاریا به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز تقدیر کرد و اظهار داشت: تسلط ایشان به متن قانون اساسی و اشاره به نکاتی که ما بیان نکرده بودیم، بسیار باارزش بود و نشان دهنده لزوم ادامه اینگونه نشست هاست. البته تبیین دقیق و موفق این مباحث، نیازمند توجه و ممارست بیشتر است.
او در ادامه با اشاره به تجربه قانون گذاری در جمهوری اسلامی ایران گفت: از زمان تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حرکت در راستای نهادینه سازی آزادی بر پایه ارزش های اسلامی شروع شده و تا حالا تجارب مفیدی در این راه حاصل شده است. البته نواقصی هم وجود دارد که با همت اندیشمندان، چه در داخل کشور و چه در حوزه بین الملل، می توان آنها را رفع کرد.
وی در آخر با ابراز تشکر مجدد از تمامی اساتید ایرانی و ایتالیایی شرکت کننده در این جلسه، از دکتر امامی و همکاران شان در هم اندیشی فرهنگی، و نیز از پژوهشکده شورای نگهبان بابت برقراری این ارتباط علمی تقدیر کرد و اظهار داشت: ما آمادگی داریم در فرصت های آینده جلسات بیشتری با موضوعات دقیق تر برگزار نماییم که هم برای ما آموزنده خواهد بود و هم مسیر گفت و گوی علمی را توسعه خواهد داد.
این نشست علمی به همت پژوهشکده شورای نگهبان و با همکاری هم اندیشی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در رم اجرا شد. اختتامیه همایش بین المللی «حقوق ملت و آزادی های مشروع در منظومه فکری آیت الله خامنه ای (مدظله العالی)» نیز در آذرماه ۱۴۰۴ در تهران انجام خواهد شد.
منبع: shahhed.ir
