به گزارش شاهد، رمز پیروزی ملت ایران در جنگ ها، نه صرفا در توان نظامی یا حمایت خارجی، بلکه در پشتوانه هویتی و فرهنگی نهفته است.
به گزارش شاهد به نقل از مهر، بهمن اکبری، رایزن فرهنگی سابق ایران در عمان در یادداشتی با نگاهی به دو مؤلفه ایرانیت و اسلامیت در همبستگی ملی نوشت:
یکی از خصوصیت های متمایز ملت ایران در دوره بعد از ورود اسلام، هم زیستی و هم افزایی دو مؤلفه مهم هویتی یعنی ایرانیت (به معنای میراث فرهنگی، زبانی و تاریخی قبل از اسلام) و اسلامیت (به معنای باورهای دینی، ارزش های معنوی و فقهی بعد از اسلام) بوده است. در برهه های حساس تاریخی، همچون در جنگ ها، این همگرایی نه تنها بحران هویت ایجاد نکرد، بلکه به یک نقطه قوت و عامل وحدت ملی تبدیل شد.
۱. هویت دوگانه و درعین حال یکپارچه
ایران بعد از اسلام با چالشی مهم روبه رو شد: چطور می توان سنت های کهن و فرهنگ ملی را با آموزه های دینی جدید تلفیق کرد؟
پاسخ تاریخی ملت ایران، نه در حذف یکی به نفع دیگری، بلکه در تلفیق و تطبیق بود. این نگاه، ریشه در “خرد ایرانی” دارد که همواره با “عقلانیت”، “انعطاف پذیری ” و “بازآفرینی فرهنگی” شناخته می شود.
نمونه روشن این تلفیق، تمدن ایرانی-اسلامی است که توانست در حوزه های فلسفه، هنر، ادبیات، سیاست و مقاومت نظامی، کارآمد ظاهر شود.
۲. دفاع مقدس: نمود عینی وحدت هویتی
در جنگ تحمیلی (۱۳۵۹–۱۳۶۷)، ملت ایران با تهدیدی روبه رو شد که نه فقط تمامیت ارضی، بلکه هویت ملی و دینی اش را هدف گرفته بود. در این برهه، برخلاف تحلیل های برخی ناظران بیرونی که انتظار فروپاشی اجتماعی داشتند، جامعه ایران به طرز شگفت انگیزی بسیج شد. دفاع مقدس صحنه ای بود که در آن، ایرانیت و اسلامیت به شکل یک کل منسجم عمل کردند: ایرانیت در چارچوب غرور ملی، حس تعلق به سرزمین، زبان فارسی، اسطوره های مقاومت و روحیه تاریخی حماسه سازی. اسلامیت در چارچوب ایمان دینی، فرهنگ شهادت، عدالت خواهی، ایثار و ایدئولوژی مقاومت.
این دو نه متقابل، بلکه مکمل یکدیگر بودند و همین مساله سبب تشکیل اجماع ملی شد.
۳. نقش رهبری و نهادها
رهبری جمهوری اسلامی، بخصوص در دوران امام خمینی (ره)، توانست این دو لایه هویتی را در گفتمان خود به خوبی درآمیزد. از یک سو بر ارزش های اسلامی و الهی تاکید داشت، و از طرفی، با واژگانی چون «ملت ایران»، «استقلال»، «غرور ملی» و «سربلندی تاریخی» به عنصر ایرانیت میدان داد. همینطور نهادهایی چون سپاه پاسداران، بسیج، و رسانه ها این وحدت گفتمانی را در عمل هم تقویت کردند.
۴. ملت سازی در شرایط جنگی
شاید بتوان گفت یکی از مهم ترین دستاوردهای دفاع مقدس، تثبیت یک هویت ملی-دینی منسجم بود. جنگ، باآنکه ویرانگر بود، اما در زمینه هویت، ایران را از یک جامعه چندلایه و مستعد شکاف، به ملتی منسجم و مقاوم تبدیل کرد. این تجربه درخشان، بعدها هم در بحران های منطقه ای و فشارهای بین المللی تکرار شد.
در پایان این که رمز پیروزی ملت ایران در جنگ ها، نه صرفا در توان نظامی یا حمایت خارجی، بلکه در پشتوانه هویتی و فرهنگی نهفته است. اسلامیت و ایرانیت، هر دو ریشه های عمیقی در جان این ملت دارند و در لحظات سرنوشت ساز، به جای تضاد، به اتحاد رسیده اند. این وحدت هویتی، سرمایه ای بی بدیل برای تداوم بقا و اقتدار ملی ایران در آینده هم خواهد بود.
منبع: شاهد
