شاهد: یازدهم محرم شاهرود صحنه ای تماشایی از عشق و عزاداری و میراثی ماندگار از دل قیام عاشورا و نماد زنده ای از همبستگی اجتماعی، مقاومت و دلدادگی مردمان این دیار به امام حسین(ع) است.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها- هانی رستگاران: در دل کویر و در آغوش تاریخ، شاهرود هر سال در روز یازدهم محرم، شاهد یکی از باشکوه ترین و قدیمی ترین آیین های عزاداری برای حضرت سیدالشهدا (ع) است؛ آئینی به نام «نخل گردانی» که نه فقط یک رسم محلی، بلکه تجلی ایمان، وحدت اجتماعی و دلدادگی مردمان این دیار به خاندان دوده (ع) است.
در حالی که عاشورا نقطه اوج اندوه شیعیان است، روز یازدهم محرم در شاهرود به عنوان امتداد عزاداری، با آئینی خاص انجام می شود. مردمان این خطه آنرا «روز اشک نخل» می نامند؛ روزی که نخل بزرگ عزاداری، نماد پیکر بی جان سیدالشهدا (ع)، از جایگاه خود بلند شده و با ذکر «یا حسین» بر دوش عزاداران در مسیرهایی مشخص حرکت داده می شود.
قدمت چندصدساله نخل گردانی در شاهرود
آئین نخل گردانی شاهرود، قدمتی بیش ۳۰۰ سال دارد و به عنوان قسمتی از میراث معنوی استان سمنان، در ذهن و دل مردم جای گرفته است. این سنت در شاهرود و روستاهای اطراف، به عنوان نمادی از استمرار فرهنگ عاشورایی شناخته می شود. در هر نسل، بزرگان و جوانان بطور مشترک در حفظ، ادامه و اجرای این آیین مشارکت دارند و آنرا با دقت و احترام پاس می دارند.
نخل، سازه ای بزرگ از چوب و فلز است که وزنی در حدود ۲٬۲۰۰ کیلوگرم دارد و چندین نفر برای بلند کردن آن بسیج می شوند. این نخل با پارچه های مشکی، آینه، چراغ، علم، شمشیر و تزئینات سنتی زینت داده شده و به نمادی از تابوت امام حسین (ع) و شهدای کربلا تبدیل می شود. آماده سازی نخل چند روز قبل از مراسم شروع می شود و هر تکیه، هیات و محله قسمتی از مسئولیت تزیین یا پشتیبانی آنرا بر عهده دارد.
مسیر حرکت و شکوه مردمی
صبح روز یازدهم محرم، هیات های مختلف با لباس های مشکی، علم و طبل و زنجیر از کوچه ها و خیابان ها به سوی نخل حرکت می کنند. دسته های سینه زنی و زنجیرزنی با آوای مرثیه و نوحه در فضای شهر طنین می افکنند. نخل بعد از مراسم ذکر مصیبت و نوحه خوانی توسط عزاداران بلند شده و در مسیری خاص همچون خیابان شهید صدوقی، کوچه پای نخل و در نهایت تا مزار قدیم شاهرود حرکت داده می شود. در این راه، مردم با نذری ها، چای و غذای نذری از عزاداران پذیرایی می کنند.
آئین نخل گردانی نه فقط یک مراسم مذهبی، بلکه عرصه ای برای نمایش همبستگی اجتماعی و پیوند نسل هاست. حضور همزمان کودکان، نوجوانان، بزرگسالان و کهنسالان در این مراسم، آنرا به تابلویی زنده از یک جامعه مؤمن و متحد مبدل کرده است. در این روز، همه یکدل و یکصدا به سوگ می نشینند و در غم شهادت امام حسین (ع) و یارانش اشک می ریزند.
نقش تشکل های مردمی و عمومی
برای برگزاری هرچه باشکوه تر این مراسم، شهرداری شاهرود و دیگر نهادهای شهری از روزها قبل وارد عمل می شوند. بالاتر از دو هزار پرچم مشکی، تجهیز موکب ها، آماده سازی اماکن عمومی و اعزام ماشین آلات خدماتی در این مراسم، حال و هوای ویژه ای به این آیین خاص در منطقه شاهرود می دهند.
علاوه بر نخل گردانی، آیین های دیگری همچون تعزیه خوانی، شمع گردانی، سینه زنی شبانه و مراسم «یقه بندی» نیز در بعضی مناطق انجام می شود. این مراسم ها اغلب در محله ها و روستاهای اطراف مانند طرود، نردین، کالپوش و مجن جریان دارند و نشان دهنده گستردگی نفوذ فرهنگی عاشورا در منطقه شاهرود هستند.
پایان مراسم، آغازی دوباره
نخل بعد از طی مسیر تعیین شده، به جایگاه خود بازمی گردد و مراسم با ذکر مصیبت، روضه خوانی و دعا تمام می شود. اما در دل مردم، شعله های عشق حسینی هیچ گاه خاموش نمی گردد. این آئین، هر سال باشکوه تر و پرشورتر برگزار می گردد تا نه فقط زنده نگه داشتن واقعه عاشورا را رقم زند، بلکه نسلی تازه را با فرهنگ مقاومت، آزادگی و ایمان آشنا سازد.
مراسم نخل گردانی روز یازدهم محرم در شاهرود، نمونه ای بی بدیل از پیوند آیین مذهبی با هویت محلی، انسجام اجتماعی و فرهنگ اصیل ایرانی-اسلامی است.
این رویداد نه فقط مراسمی برای سوگواری، بلکه نمایشی از شکوه مردمی و جلوه ای از وفاداری نسل ها به پیام عاشورا است.
منبع: shahhed.ir
